Buteyko en stress en angst

Rust in je hoofd begint bij je ademhaling.

Steeds duidelijker wordt dat stress een belangrijke – misschien wel de belangrijkste – oorzaak is van ziekte. Waar men vroeger onderscheid maakte tussen ‘lichamelijke’ en ‘psychische’ aandoeningen, weten we nu dat veel lichamelijke klachten hun oorsprong hebben in stress. Het is daarom essentieel om stress beter te begrijpen én te weten wat je eraan kunt doen.

Hoe ontstaat stress?

Stress ontstaat wanneer we een ervaring niet rustig kunnen verwerken, maar erdoor worden overweldigd. Ons lichaam schakelt dan over op de alarmstand: het hart gaat sneller kloppen, de adem versnelt en we staan volledig ‘aan’. Wanneer we voldoende veerkracht hebben, herstelt het lichaam vanzelf en verdwijnt de spanning weer uit het systeem.
Maar als de ervaring te heftig of onze veerkracht verminderd is, kan stress blijven hangen.
Dan verandert een natuurlijke reactie in een blijvende belasting voor lichaam en geest — met klachten als vermoeidheid, prikkelbaarheid, slaapproblemen, spanningspijn of angstgevoelens.

Wat kunnen we doen bij chronische stress?

Bij langdurige stress staan we als het ware voortdurend op scherp.
Onze aandacht is naar buiten gericht: op alles wat ‘mogelijk mis kan gaan’. Daardoor verliezen we het contact met onszelf.
Een belangrijke stap in herstel is leren de aandacht weer naar binnen te brengen.
Niet voortdurend reageren op prikkels van buitenaf, maar luisteren naar wat het lichaam nodig heeft.
De ademhaling is daarbij een natuurlijke ingang — altijd aanwezig, direct beïnvloedbaar, en sterk verbonden met zowel lichaam als psyche.

Stress verminderen met de ademhaling

Veel meditatietechnieken gebruiken de ademhaling om tot rust te komen. Dat is niet voor niets:
adem en zenuwstelsel zijn nauw met elkaar verbonden. Wanneer de ademhaling vertraagt, reageert het lichaam vrijwel direct met ontspanning.
De Buteyko-methode onderscheidt zich van andere ademtechnieken doordat zij gericht is op het herstellen van de natuurlijke ademhaling, langzaam, laag en licht. Door het ademcentrum weer in balans te brengen, kalmeert niet alleen de ademhaling, maar ook het zenuwstelsel. Zo ontstaat rust van binnenuit, zonder forceren of controle.

Waarom helpt de Buteyko-methode bij stress en angst?

De Buteyko-methode brengt de ademhaling terug naar haar natuurlijke ritme.
Daarmee vermindert de overactiviteit van het zenuwstelsel, waardoor gevoelens van onrust, spanning en angst afnemen.
Veel mensen merken dat ze:

• rustiger reageren op stressvolle situaties
• beter slapen
• zich energieker en stabieler voelen
• minder last hebben van angstige of paniekerige gedachten

De methode is eenvoudig, praktisch en geeft snel merkbaar resultaat, juist omdat ze werkt met de natuurlijke functies van het lichaam.

Zelf ervaren wat Buteyko voor jou kan betekenen?

Heb je last van stress, spanning of angstklachten? Met de Buteyko-methode leer je via je ademhaling om het lichaam te kalmeren en de rust in jezelf terug te vinden.

Veelgestelde vragen

• Moet je oppervlakkig ademhalen volgens deze methode?

  Dat hangt ervan af wat je onder oppervlakkig verstaat. Een hoge ademhaling waarbij je het middenrif niet tot nauwelijks gebruikt is in ieder geval niet de bedoeling! Dat is een zeer ongezonde vorm van ademhalen! 

  Wanneer er in de Buteyko methode wordt gesproken over een minder diepe ademhaling wordt daar mee bedoeld: een rustige buikademhaling, de borst beweegt niet tot nauwelijks, en de ademstroom is zo rustig (en in die zin dus ‘minder diep’) dat hij onhoorbaar is. Ademhaling in rust wel te verstaan, dus niet wanneer je bv aan het rennen bent.

• Hoe vaak en hoe lang moet ik oefenen voor een goed resultaat?

  Voor mensen die de cursus volgen raad ik aan 2 maal daags 15 min te oefenen. Kort na het opstaan en vlak voor het slapen gaan werkt over het algemeen het beste. Dat moet je 3 maanden vol houden.

  In hoeverre het daarna verstandig is om na die 3 maanden (zeer regelmatig) te blijven oefenen hangt van de klachten af én van wat je wilt bereiken. Meestal is het af en toe weer eens wat oefeningen doen voldoende om het resultaat dat is bereikt vast te houden.

  Voor sommigen is het 2 maal daags oefenen lastig. Als dat niet goed lukt wil dat niet zeggen dat het volgen van een cursus geen zin heeft, het resultaat zal dan alleen minder zijn. Voor resultaten zoals die op de website staan is het wel een voorwaarde.

• Waarom moet je altijd door de neus ademen, en niet door de neus in en door de mond uit?

  Ik hoor vaak dat een juiste ademhaling betekent: door de neus in en door de mond uit. Dat wordt bv vaak door sportcoaches en yogadocenten gezegd. Ik verwijs dan altijd naar het boek van James Nestor, ‘het nieuwe ademen’, waar heel duidelijk wordt aangetoond dat dat echt een misvatting is. 

  Door de mond uitademen zorgt ervoor dat de ventilatie wordt gestimuleerd. Mond ademhaling is altijd intensief ademen. Uitademen door de mond zorgt er voor dat de ademhaling in zijn geheel te intensief wordt. Naast het (te grote) verlies aan koolzuurgas dat daardoor ontstaat, verliest men dan ook teveel vocht (dehydratatie). 

• Op welke doelen richt je je  bij de Buteyko methode?

  Het klassiek antwoord op die vraag is: een controle pauze (wat daarmee wordt bedoeld wordt uitgelegd op de website) van minstens 40 sec. Die test geeft immers aan hoe goed je lichaam om kan gaan met CO2. Maar dat is niet een doel waar ik me in eerste instantie op richt. 

  Het eerste doel dat behaald moet worden is namelijk dat het richten van de aandacht op het ademen leidt tot ontspanning. Dat is voor heel wat mensen niet het geval, voor hen zorgt het zich concentreren op de eigen ademhaling voor onrust en soms zelfs voor lichte paniek. Ik bouw mijn cursussen zo op dat dat doel, dat aandacht voor de adem ontspanning geeft, door alle deelnemers behaald kan worden. Het is de namelijk de basis voor al het andere ademwerk. Diegenen die zich in deze beschrijving van onrust en lichte paniek herkennen raad ik aan het boek ‘Heradem!’ van Noelle Appermans te lezen. Zij beschrijft de angsten en paniekaanvallen die haar levensloop bepaalden, en hoe ze daar door de Buteyko methode een eind aan heeft kunnen maken.

  Een tweede doel is klachten door een gezonde ademhaling te doen verminderen dan wel verdwijnen. Je zou dat de kern kunnen noemen van de Buteyko aanpak: door te oefenen je adempatroon zo te verbeteren dat je er ziektes en aandoeningen mee kunt behandelen. Dat  kan klinken als een ‘broodje aap’, maar lees de ervaringsberichten op de website en zie wat mogelijk is wanneer je met deze methode aan het werk gaat! Voor mij betekent dit tweede doel dat ik er alles aan doe om de cursisten aan het oefenen te krijgen.

  Er is ook nog een derde doel, waar ik tijdens de cursus alleen maar een kleine aanzet toe geef: de ademhaling gebruiken om je gezondheid en conditie te verbeteren. Er zijn heel wat topsporters die dat doen. Wordt de Buteyko methode in de medische wereld genegeerd omdat er onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor zou zijn, in de sportwereld gaat men uit van een andere benadering: werkt het? Omdat het werkt zijn er heel wat ‘grote namen’ en bekende coaches in de sportwereld die met de inzichten van Buteyko werken om de sportieve prestaties te verbeteren. Als je dit aanspreekt en je ademhaling op orde is, kan ik je doorverwijzen naar een oxygen advantage coach, omdat dit derde doel in mijn cursus minder aan bod komt.

• Wat is het verschil tussen de Buteyko methode en methodes als die van Wim Hof?

  Voor iemand die de Wim Hof methode kent (voor verbonden ademhaling, een andere ademmethode, geldt hetzelfde) zal het enorme verschil daarvan met de Buteyko methode opvallen. Waar je met Buteyko oefent om zo rustig mogelijk te ademen, adem je bij deze methodes juist zeer intensief, met de mond open en in een hoog tempo. Dus eigenlijk een vorm van (bewust) hyperventileren. 

  Die verschillen zijn alleen te begrijpen wanneer je inziet dat het doel waar de methodes zich op richten zeer verschillend zijn. De Buteyko methode richt zich op het verbeteren van het (onbewuste) adempatroon, dus het ademen dat we door de dag (en de nacht!) doen zonder er verder bij na te denken. Dat zorgt voor een ontspannen en gezonde ademhaling, die maakt dat tal van aandoeningen sterk verminderen of verdwijnen.

  De Wim Hof methode, en zeker de verbonden ademhaling, wordt daarentegen gepresenteerd als een methode om emotionele doorbraken te bereiken en blokkades op te lossen. Zo zijn er heel wat  video’s op het internet te zien waarbij mensen tijdens deze vorm van ademwerk emotionele uitbarstingen hebben waarbij ze huilen, schreeuwen of lachen. Zo’n doorbraak blijkt vaak  waardevol, men heeft meer energie, voelt zich vrijer etc.

  Voor diegenen die meer willen weten over verbonden ademhaling kan ik het boek van Nikki van der Velden aanraden,’jouw adem, jouw medicijn’. Aan het eind van haar boek spreekt ze over contra-indicaties, dus condities waarbij het beoefenen van verbonden ademhaling niet zonder risico’s is. Een enorme lijst, waarbij ook aandoeningen als hoge bloeddruk, chronische hyperventilatie, hart- en vaatziekten, diabetis en astma worden genoemd. Dat zijn aandoeningen waar de Buteyko methode zich juist op richt!

  Door bewust te hyperventileren kunnen bij verbonden ademhaling en de Wim Hof methode oude patronen worden doorbroken. De ademhaling wordt dus ‘gebruikt’ om een bepaald effect te bereiken. Wat het niet doet is het verbeteren van het onbewuste adempatroon, datgene waar de Buteyko methode zich op richt. Om die reden raad ik altijd aan om eerst een Buteyko cursus te volgen om er zeker van te zijn dat je adempatroon oké is, zodat je je over de eventuele risico’s van verbonden ademhaling of de Wim Hof methode geen zorgen hoeft te maken.

• Als de Buteyko methode zo effectief is, waarom is het dan niet meer bekend?

  Een vraag die me vaker wordt gesteld, en waarvan de beantwoording niet anders kan zijn dan een aanklacht richting de reguliere medische wetenschap en gezondheidszorg. De resultaten die met de Buteyko methode behaald kunnen worden zijn zonder meer zeer overtuigend. Dat zou toch belangstelling bij de artsen en wetenschappers die zich met deze aandoeningen bezig houden moeten oproepen, zou ik zeggen. Dat is echter niet het geval. Goede resultaten worden ‘anekdotisch’ genoemd, wat zoiets wil zeggen als ‘toevallig en daarom niet van betekenis’, of er wordt gezegd dat er te weinig wetenschappelijk bewijs is voor de methode, waardoor men zich niet met de methode in wil laten. 

  Dat is tot daar aan toe. Weliswaar een zeer eenkennig standpunt, dat weinig tot geen ruimte laat voor een andere benadering. Maar wat gebeurt er wanneer er sprake is van een onderzoek dat zo is opgezet dat het zonder meer een opstap kan zijn naar een wetenschappelijk verantwoord vervolg onderzoek? Dat wordt tegengewerkt, geridiculiseerd en gedwarsboomd. U vindt op de website een documentaire van de Australische TV waarin dat duidelijk naar voren komt.