Buteyko en snurken en apneu

Rustiger ademen voor een diepere, gezonde slaap.

Snurken ontstaat wanneer een krachtige ademstroom zich door een nauwe neus-, mond- of keelholte beweegt. Dat kan twee oorzaken hebben: een te intensieve ademhaling of een vernauwde luchtweg.
Snurken kan bovendien leiden tot slaapapneu, een ernstiger ademhalingsstoornis waarbij de ademhaling tijdens de slaap tijdelijk stopt.
Deze aandoeningen komen veel voor: van de mensen tussen de 50 en 70 jaar heeft naar schatting 27% van de vrouwen en 43% van de mannen er last van.

Wat gebeurt er bij slaapapneu?

Slaapapneu – meestal obstructief slaapapneu genoemd – wordt gekenmerkt door ademstops tijdens het slapen. Daarnaast is er vaak sprake van luid snurken en perioden van oppervlakkige ademhaling.
Veelvoorkomende klachten zijn:

• vermoeidheid en slaperigheid overdag
• concentratieproblemen
• ’s nachts plots wakker worden, soms met hartkloppingen
• droge mond bij het opstaan
• nachtelijk zweten en vaak moeten plassen
• hoofdpijn bij het ontwaken
• verminderd libido of impotentie

Deze klachten hebben grote invloed op de kwaliteit van slaap en dagelijks functioneren.

De reguliere behandeling van snurken en slaapapneu

Tijdens de slaap verliezen de spieren in de neus-, mond- en keelholte hun natuurlijke spanning. Daardoor wordt de ademruimte nauwer. De reguliere geneeskunde probeert dat te compenseren met hulpmiddelen, zoals:

• een mondbitje, dat de keelholte openhoudt, of
• een CPAP-apparaat, dat met lichte luchtdruk de luchtpijp openblaast.

Hoewel deze middelen effectief kunnen zijn, ervaren veel mensen het gebruik – vooral van de CPAP – als oncomfortabel, waardoor therapietrouw regelmatig een probleem is.

De behandeling met de Buteyko-methode

De Buteyko-methode richt zich op het kalmeren van de ademstroom.
Door rustiger en lichter te ademen, vermindert de turbulentie in de luchtwegen, waardoor snurken en ademstops vaak sterk afnemen – zelfs bij enige verslapping van de keelspieren.
Twee aspecten zijn daarbij belangrijk:

• het verminderen van de gevoeligheid voor koolzuurgas (CO₂), wat de ademhaling stabieler maakt, en
• het herstellen van een continue neusademhaling, ook tijdens de slaap.

De internationaal bekende ademtherapeut Patrick McKeown rapporteert dat veel van zijn cliënten door deze aanpak van hun slaapapneu verlost raakten – zonder hulpmiddelen als CPAP of bitje.
Die ervaring wordt binnen de praktijk van het Buteyko Centrum Zutphen bevestigd.

Een geïntegreerde aanpak

Bij slaapapneu spelen vaak twee factoren tegelijk: een te krachtige ademhaling én een verminderde spierspanning in de keelholte. Daarom werkt een gecombineerde benadering het best.
De Buteyko-methode kan als eerste stap dienen om de ademhaling te kalmeren en de klachten te verminderen. Als dat niet voldoende effect geeft, kan die benadering worden aangevuld met lichte mechanische ondersteuning, zoals een mondbitje of neusspreider.
Een CPAP-apparaat zou dan pas als laatste middel hoeven worden ingezet.
Deze volgorde is niet alleen comfortabeler, maar vaak ook effectiever op lange termijn.

Zelf ervaren wat Buteyko voor jou kan betekenen?

Heb je last van snurken of slaapapneu en wil je weten of de Buteyko-methode je kan helpen?
Door je ademhaling te herstellen, verbeter je de kwaliteit van je slaap én je energie overdag.

Veelgestelde vragen

• Moet je oppervlakkig ademhalen volgens deze methode?

  Dat hangt ervan af wat je onder oppervlakkig verstaat. Een hoge ademhaling waarbij je het middenrif niet tot nauwelijks gebruikt is in ieder geval niet de bedoeling! Dat is een zeer ongezonde vorm van ademhalen! 

  Wanneer er in de Buteyko methode wordt gesproken over een minder diepe ademhaling wordt daar mee bedoeld: een rustige buikademhaling, de borst beweegt niet tot nauwelijks, en de ademstroom is zo rustig (en in die zin dus ‘minder diep’) dat hij onhoorbaar is. Ademhaling in rust wel te verstaan, dus niet wanneer je bv aan het rennen bent.

• Hoe vaak en hoe lang moet ik oefenen voor een goed resultaat?

  Voor mensen die de cursus volgen raad ik aan 2 maal daags 15 min te oefenen. Kort na het opstaan en vlak voor het slapen gaan werkt over het algemeen het beste. Dat moet je 3 maanden vol houden.

  In hoeverre het daarna verstandig is om na die 3 maanden (zeer regelmatig) te blijven oefenen hangt van de klachten af én van wat je wilt bereiken. Meestal is het af en toe weer eens wat oefeningen doen voldoende om het resultaat dat is bereikt vast te houden.

  Voor sommigen is het 2 maal daags oefenen lastig. Als dat niet goed lukt wil dat niet zeggen dat het volgen van een cursus geen zin heeft, het resultaat zal dan alleen minder zijn. Voor resultaten zoals die op de website staan is het wel een voorwaarde.

• Waarom moet je altijd door de neus ademen, en niet door de neus in en door de mond uit?

  Ik hoor vaak dat een juiste ademhaling betekent: door de neus in en door de mond uit. Dat wordt bv vaak door sportcoaches en yogadocenten gezegd. Ik verwijs dan altijd naar het boek van James Nestor, ‘het nieuwe ademen’, waar heel duidelijk wordt aangetoond dat dat echt een misvatting is. 

  Door de mond uitademen zorgt ervoor dat de ventilatie wordt gestimuleerd. Mond ademhaling is altijd intensief ademen. Uitademen door de mond zorgt er voor dat de ademhaling in zijn geheel te intensief wordt. Naast het (te grote) verlies aan koolzuurgas dat daardoor ontstaat, verliest men dan ook teveel vocht (dehydratatie). 

• Op welke doelen richt je je  bij de Buteyko methode?

  Het klassiek antwoord op die vraag is: een controle pauze (wat daarmee wordt bedoeld wordt uitgelegd op de website) van minstens 40 sec. Die test geeft immers aan hoe goed je lichaam om kan gaan met CO2. Maar dat is niet een doel waar ik me in eerste instantie op richt. 

  Het eerste doel dat behaald moet worden is namelijk dat het richten van de aandacht op het ademen leidt tot ontspanning. Dat is voor heel wat mensen niet het geval, voor hen zorgt het zich concentreren op de eigen ademhaling voor onrust en soms zelfs voor lichte paniek. Ik bouw mijn cursussen zo op dat dat doel, dat aandacht voor de adem ontspanning geeft, door alle deelnemers behaald kan worden. Het is de namelijk de basis voor al het andere ademwerk. Diegenen die zich in deze beschrijving van onrust en lichte paniek herkennen raad ik aan het boek ‘Heradem!’ van Noelle Appermans te lezen. Zij beschrijft de angsten en paniekaanvallen die haar levensloop bepaalden, en hoe ze daar door de Buteyko methode een eind aan heeft kunnen maken.

  Een tweede doel is klachten door een gezonde ademhaling te doen verminderen dan wel verdwijnen. Je zou dat de kern kunnen noemen van de Buteyko aanpak: door te oefenen je adempatroon zo te verbeteren dat je er ziektes en aandoeningen mee kunt behandelen. Dat  kan klinken als een ‘broodje aap’, maar lees de ervaringsberichten op de website en zie wat mogelijk is wanneer je met deze methode aan het werk gaat! Voor mij betekent dit tweede doel dat ik er alles aan doe om de cursisten aan het oefenen te krijgen.

  Er is ook nog een derde doel, waar ik tijdens de cursus alleen maar een kleine aanzet toe geef: de ademhaling gebruiken om je gezondheid en conditie te verbeteren. Er zijn heel wat topsporters die dat doen. Wordt de Buteyko methode in de medische wereld genegeerd omdat er onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor zou zijn, in de sportwereld gaat men uit van een andere benadering: werkt het? Omdat het werkt zijn er heel wat ‘grote namen’ en bekende coaches in de sportwereld die met de inzichten van Buteyko werken om de sportieve prestaties te verbeteren. Als je dit aanspreekt en je ademhaling op orde is, kan ik je doorverwijzen naar een oxygen advantage coach, omdat dit derde doel in mijn cursus minder aan bod komt.

• Wat is het verschil tussen de Buteyko methode en methodes als die van Wim Hof?

  Voor iemand die de Wim Hof methode kent (voor verbonden ademhaling, een andere ademmethode, geldt hetzelfde) zal het enorme verschil daarvan met de Buteyko methode opvallen. Waar je met Buteyko oefent om zo rustig mogelijk te ademen, adem je bij deze methodes juist zeer intensief, met de mond open en in een hoog tempo. Dus eigenlijk een vorm van (bewust) hyperventileren. 

  Die verschillen zijn alleen te begrijpen wanneer je inziet dat het doel waar de methodes zich op richten zeer verschillend zijn. De Buteyko methode richt zich op het verbeteren van het (onbewuste) adempatroon, dus het ademen dat we door de dag (en de nacht!) doen zonder er verder bij na te denken. Dat zorgt voor een ontspannen en gezonde ademhaling, die maakt dat tal van aandoeningen sterk verminderen of verdwijnen.

  De Wim Hof methode, en zeker de verbonden ademhaling, wordt daarentegen gepresenteerd als een methode om emotionele doorbraken te bereiken en blokkades op te lossen. Zo zijn er heel wat  video’s op het internet te zien waarbij mensen tijdens deze vorm van ademwerk emotionele uitbarstingen hebben waarbij ze huilen, schreeuwen of lachen. Zo’n doorbraak blijkt vaak  waardevol, men heeft meer energie, voelt zich vrijer etc.

  Voor diegenen die meer willen weten over verbonden ademhaling kan ik het boek van Nikki van der Velden aanraden,’jouw adem, jouw medicijn’. Aan het eind van haar boek spreekt ze over contra-indicaties, dus condities waarbij het beoefenen van verbonden ademhaling niet zonder risico’s is. Een enorme lijst, waarbij ook aandoeningen als hoge bloeddruk, chronische hyperventilatie, hart- en vaatziekten, diabetis en astma worden genoemd. Dat zijn aandoeningen waar de Buteyko methode zich juist op richt!

  Door bewust te hyperventileren kunnen bij verbonden ademhaling en de Wim Hof methode oude patronen worden doorbroken. De ademhaling wordt dus ‘gebruikt’ om een bepaald effect te bereiken. Wat het niet doet is het verbeteren van het onbewuste adempatroon, datgene waar de Buteyko methode zich op richt. Om die reden raad ik altijd aan om eerst een Buteyko cursus te volgen om er zeker van te zijn dat je adempatroon oké is, zodat je je over de eventuele risico’s van verbonden ademhaling of de Wim Hof methode geen zorgen hoeft te maken.

• Als de Buteyko methode zo effectief is, waarom is het dan niet meer bekend?

  Een vraag die me vaker wordt gesteld, en waarvan de beantwoording niet anders kan zijn dan een aanklacht richting de reguliere medische wetenschap en gezondheidszorg. De resultaten die met de Buteyko methode behaald kunnen worden zijn zonder meer zeer overtuigend. Dat zou toch belangstelling bij de artsen en wetenschappers die zich met deze aandoeningen bezig houden moeten oproepen, zou ik zeggen. Dat is echter niet het geval. Goede resultaten worden ‘anekdotisch’ genoemd, wat zoiets wil zeggen als ‘toevallig en daarom niet van betekenis’, of er wordt gezegd dat er te weinig wetenschappelijk bewijs is voor de methode, waardoor men zich niet met de methode in wil laten. 

  Dat is tot daar aan toe. Weliswaar een zeer eenkennig standpunt, dat weinig tot geen ruimte laat voor een andere benadering. Maar wat gebeurt er wanneer er sprake is van een onderzoek dat zo is opgezet dat het zonder meer een opstap kan zijn naar een wetenschappelijk verantwoord vervolg onderzoek? Dat wordt tegengewerkt, geridiculiseerd en gedwarsboomd. U vindt op de website een documentaire van de Australische TV waarin dat duidelijk naar voren komt.